Ile osób autystycznych ma też ADHD? W jednym miejscu przeczytasz, że co czwarta. W innym, że od połowy do dwóch trzecich. Gdzieś pojawi się „jedno na osiem dzieci”. Te liczby nie biorą się z powietrza, ale też nie mówią o tym samym. Różnią się tym, kogo badano, czym mierzono i co uznawano za ADHD.
Dla osoby, która podejrzewa u siebie AuDHD, ta różnica ma praktyczne znaczenie. Jeżeli współwystępowanie autyzmu i ADHD dotyczy większości osób autystycznych, to diagnoza obu zaburzeń jest regułą. Jeżeli co czwartej, to jest częsta, ale wymaga sprawdzenia w każdym przypadku osobno. Poniżej rozkładam dostępne dane na części.
W skrócie: współwystępowanie autyzmu i ADHD
- Według metaanalizy 96 badań ADHD rozpoznaje się u 28% osób autystycznych: w próbach klinicznych u 34%, w populacyjnych u 22%.
- Często cytowane 50–70% pochodzi z artykułu dyskusyjnego i odpowiada raczej odsetkom osób z objawami niż z pełnym rozpoznaniem.
- Wśród dzieci z ADHD kryteria autyzmu spełnia około 21%. Dla dorosłych z ADHD brakuje równie solidnych danych.
Sprawdź → Diagnoza AuDHD u dorosłych online
Najlepsze dostępne oszacowanie: 28%
Największe zestawienie danych na ten temat opublikował w 2019 roku w „The Lancet Psychiatry” zespół Meng-Chuana Laia. Autorzy przeanalizowali 96 badań z lat 1993–2019, w których i autyzm, i współwystępujące zaburzenia rozpoznawano według kryteriów DSM lub ICD. Część dotycząca ADHD objęła łącznie 210 249 osób autystycznych.
Połączony wynik: ADHD rozpoznano u 28% osób autystycznych (95-procentowy przedział ufności 25–32%). Dla porównania autorzy przytaczają częstość ADHD w populacji ogólnej dzieci i młodzieży na poziomie około 7%. Różnica jest więc mniej więcej czterokrotna. Niemal identyczny wynik, 28,2%, dało wcześniejsze brytyjskie badanie populacyjne Emily Simonoff z 2008 roku, obejmujące 112 dzieci w wieku 10–14 lat.
Dlaczego 28% to nie cała prawda. Metaanaliza łączy wyniki wielu badań w jedną liczbę. Jeżeli badania bardzo się od siebie różnią, ta liczba jest średnią z rzeczy niepodobnych. Tu różnice były ogromne: autorzy policzyli tak zwany przedział predykcji, czyli zakres, w którym prawdopodobnie znajdzie się wynik kolejnego badania. Wyniósł od 4% do 63%. Inaczej mówiąc, następne badanie może pokazać zarówno kilka procent, jak i ponad połowę — w zależności od tego, jak zostanie zaprojektowane.
Część tej zmienności udało się wyjaśnić. W badaniach prowadzonych na pacjentach poradni ADHD występowało u 34% osób autystycznych, w badaniach populacyjnych i rejestrowych u 22%. Im starsza grupa, tym niższa częstość. Udział osób z niepełnosprawnością intelektualną ani odsetek kobiet w próbie nie miały wyraźnego wpływu. Reszta zmienności pozostała niewyjaśniona.
Skąd w takim razie 50–70%?
Liczbę 50–70% najczęściej przytacza się za przeglądem Camille Hours i współpracowników z 2022 roku. Ten tekst nie jest metaanalizą, tylko artykułem dyskusyjnym. Autorzy podają ten zakres w pierwszym zdaniu, powołując się ogólnie na literaturę. Resztę artykułu poświęcają pytaniu, czy u tych osób rzeczywiście chodzi o ADHD. Zastanawiają się, czy trudności z uwagą u osoby autystycznej nie są częścią samego autyzmu (na przykład trudności we wspólnym skupianiu uwagi z drugą osobą), a ruchowy niepokój nie ma innego źródła niż w ADHD.
Wysokie wartości pojawiają się zwykle tam, gdzie liczy się objawy, a nie rozpoznania. Dobrze to widać w przeglądzie Eaton i współpracowników z 2023 roku, który dotyczył dzieci i młodzieży ze spektrum autyzmu bez niepełnosprawności intelektualnej. W 23 badaniach odsetek osób z objawami ADHD wahał się od 2,6% do 95,5%. Rozrzut był tak duży, że autorzy uznali łączenie wyników w jedną liczbę za niezasadne. Wywiady dawały wyższe wartości niż kwestionariusze, a wyniki zależały też od tego, czy oceniał wyłącznie rodzic, czy kilku informatorów.
| Co wpływa na wynik | Wyższe oszacowania | Niższe oszacowania |
|---|---|---|
| Kogo badano | pacjentów poradni specjalistycznych | próby populacyjne i rejestry |
| Co liczono | objawy ADHD | pełne rozpoznanie według kryteriów |
| Czym mierzono | wywiad | kwestionariusz |
| Wiek | dzieci | dorośli |
Co wiemy o dorosłych
Większość badań dotyczy dzieci. Najnowsze duże dane o dorosłych pochodzą z amerykańskiego programu ubezpieczeń Medicaid, przeanalizowanego przez zespół Benjamina Yerysa w 2025 roku. Wśród dorosłych autystycznych bez niepełnosprawności intelektualnej ADHD miało rozpoznane 26,7%. Wśród dorosłych autystycznych z niepełnosprawnością intelektualną 40,2%. W losowej próbie wszystkich ubezpieczonych 2,7%.
Te liczby trzeba czytać z dwoma zastrzeżeniami. Medicaid ubezpiecza osoby o niskich dochodach, więc nie jest to przekrój całego społeczeństwa. Rozpoznania pochodzą z danych rozliczeniowych, czyli liczą tylko osoby, które ADHD miały postawione i zakodowane. Osoby nigdy niezdiagnozowane w tych danych nie istnieją. Jak bardzo liczba rozpoznań zależy od praktyki diagnostycznej, omawiam w tekście o tym, czy autyzm jest dziś nadmiernie diagnozowany.
Ten drugi problem jest u dorosłych szczególnie dotkliwy. Do 2013 roku amerykańska klasyfikacja DSM-IV nie pozwalała rozpoznać ADHD u osoby z rozpoznaniem autyzmu. Wiele osób diagnozowanych w dzieciństwie przed tą datą dostało więc jedną diagnozę z definicji. Część z nich nigdy później nie była oceniana pod kątem drugiej. Niższa częstość ADHD w starszych grupach, którą widać w metaanalizie Laia, może po części odzwierciedlać właśnie to, a nie wyłącznie zmianę objawów z wiekiem.
W drugą stronę: autyzm u osób z ADHD
Dane dla tego kierunku są skromniejsze. Metaanaliza Jacka Hollingdale’a i współpracowników z 2020 roku objęła 22 publikacje i łącznie 61 985 dzieci i nastolatków z ADHD. Kryteria autyzmu spełniało w nich 21%. Co ciekawe, wynik nie różnił się istotnie między próbami klinicznymi (24%) a populacyjnymi (19%). Dzieci z ADHD miały też wyraźnie więcej cech autystycznych, mierzonych na skali ciągłej, niż dzieci bez ADHD.
Porównywalnej metaanalizy dla dorosłych z ADHD nie znalazłem. Pojedyncze badania kliniczne dają różne wartości, a podawane w internecie liczby dla dorosłych rzadko mają wskazane źródło.
Co z tego wynika
Rzetelne podsumowanie brzmi tak: współwystępowanie autyzmu i ADHD jest kilkakrotnie częstsze, niż wynikałoby z przypadku. Pełne rozpoznanie ADHD ma mniej więcej co czwarta osoba autystyczna, a w populacjach klinicznych co trzecia. Objawy ADHD, bez pełnego rozpoznania, mogą dotyczyć większej części osób w spektrum. Twierdzenie, że ADHD ma większość osób autystycznych, nie znajduje oparcia w metaanalizach rozpoznań.
Dla diagnozy wynika z tego, że u każdej osoby autystycznej warto zapytać o ADHD, a u każdej osoby z ADHD o cechy autyzmu. Nie wynika natomiast, że jedno rozpoznanie automatycznie pociąga drugie. Hours i współpracownicy słusznie zwracają uwagę, że trudności z uwagą w autyzmie mogą mieć inne źródło niż w ADHD. Rozstrzyga to dopiero dokładny wywiad rozwojowy. Jak wygląda różnicowanie w praktyce, opisuję w tekście ADHD czy spektrum autyzmu u dorosłych, a o samym pojęciu AuDHD w tekście AuDHD — co to znaczy. Co współwystępowanie oznacza dla ryzyka lęku, depresji i uzależnień, opisuję w tekście AuDHD a zdrowie psychiczne, a co wiadomo o leczeniu ADHD u osób autystycznych, w tekście leki na ADHD a autyzm.
Jak czytać liczby o współwystępowaniu. Zanim przyjmiesz jakikolwiek odsetek, sprawdź trzy rzeczy: czy chodzi o rozpoznania czy o objawy, czy badano pacjentów poradni czy przekrój populacji, i czy chodzi o dzieci czy o dorosłych. Bez tych trzech informacji liczba jest prawie bezużyteczna.
Najczęstsze pytania
Ile osób z autyzmem ma ADHD?
Według największej metaanalizy rozpoznań (96 badań, ponad 210 tysięcy osób autystycznych) około 28%. W próbach klinicznych około 34%, w populacyjnych około 22%. Wśród dorosłych autystycznych bez niepełnosprawności intelektualnej w amerykańskich danych Medicaid 26,7%.
Ile osób z ADHD ma autyzm?
U dzieci i nastolatków z ADHD około 21% według metaanalizy z 2020 roku. Dla dorosłych z ADHD nie ma porównywalnie solidnego oszacowania.
Dlaczego kiedyś nie można było mieć obu diagnoz?
Klasyfikacja DSM-IV wykluczała rozpoznanie ADHD, jeżeli objawy występowały w przebiegu całościowego zaburzenia rozwojowego, do którego zaliczano autyzm. DSM-5 z 2013 roku zniosło to wykluczenie. Wiele osób dorosłych diagnozowanych wcześniej nigdy nie było ocenianych pod kątem drugiego rozpoznania.
Czy AuDHD to osobna diagnoza?
Nie. Ani DSM-5, ani ICD-11 nie zawierają takiej kategorii. AuDHD to potoczne określenie sytuacji, w której ta sama osoba ma rozpoznane i spektrum autyzmu, i ADHD. Formalnie stawia się dwa rozpoznania.
Źródła
- Lai M.C., Kassee C., Besney R. i wsp. (2019). Prevalence of co-occurring mental health diagnoses in the autism population: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 6(10), 819–829. DOI: 10.1016/S2215-0366(19)30289-5. [Metaanaliza 96 badań; ADHD: 210 249 osób, 28% (25–32%), przedział predykcji 4–63%.]
- Hours C., Recasens C., Baleyte J.M. (2022). ASD and ADHD Comorbidity: What Are We Talking About? Frontiers in Psychiatry, 13, 837424. DOI: 10.3389/fpsyt.2022.837424. [Artykuł przeglądowo-dyskusyjny, nie metaanaliza.]
- Eaton C., Roarty K., Doval N. i wsp. (2023). The Prevalence of Attention Deficit/Hyperactivity Disorder Symptoms in Children and Adolescents With Autism Spectrum Disorder Without Intellectual Disability: A Systematic Review. Journal of Attention Disorders. DOI: 10.1177/10870547231177466. [Przegląd systematyczny 23 badań bez metaanalizy; zakres 2,6–95,5%.]
- Hollingdale J., Woodhouse E., Young S., Fridman A., Mandy W. (2020). Autistic spectrum disorder symptoms in children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder: a meta-analytical review. Psychological Medicine, 50(13), 2240–2253. DOI: 10.1017/S0033291719002368. [22 publikacje, N = 61 985, 21%.]
- Yerys B.E., Tao S., Shea L. i wsp. (2025). Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Medicaid-Enrolled Autistic Adults. JAMA Network Open, 8(2), e2453402. DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2024.53402. [Kohorta populacyjna, dane rozliczeniowe, ponad 3,5 mln osób dorosłych.]
- Simonoff E., Pickles A., Charman T. i wsp. (2008). Psychiatric disorders in children with autism spectrum disorders: prevalence, comorbidity, and associated factors in a population-derived sample. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 47(8), 921–929. DOI: 10.1097/CHI.0b013e318179964f. [Próba populacyjna, 112 dzieci w wieku 10–14 lat; ADHD 28,2%.]
Nota metodologiczna: dane liczbowe pochodzą z abstraktów i — w przypadku metaanalizy Laia i wsp. — z udostępnionej wersji autorskiej artykułu. Wartość 7% dla populacji ogólnej dotyczy osób do 18. roku życia i jest przytoczona za tą samą metaanalizą jako punkt odniesienia, nie jako wynik porównania w tej samej próbie.
