Styczeń co roku wygląda podobnie. Nowy kalendarz, nowe plany, nowe postanowienia. W teorii ma być „nowy start”, w praktyce – często kończy się frustracją, poczuciem winy i myślą: „znowu mi nie wyszło”.
Dla wielu osób z ADHD postanowienia noworoczne nie są motywujące, lecz obciążające. Nie dlatego, że „brakuje im silnej woli”, ale dlatego, że klasyczne podejście do planowania nie uwzględnia specyfiki funkcjonowania mózgu z ADHD.
Sprawdź—> Terapia dla osób z ADHD online
Zanim więc ustalisz kolejny cel, warto zrozumieć, jaka jest zależność między ADHD a planowaniem – i dlaczego to, co działa u innych, u Ciebie może nie działać wcale.
ADHD a planowanie – jaka jest między nimi zależność?
ADHD nie jest problemem z brakiem ambicji ani z lenistwem. Jest zaburzeniem neurorozwojowym, w którym kluczową rolę odgrywają funkcje wykonawcze – czyli procesy odpowiedzialne m.in. za:
planowanie i organizację działań
przewidywanie konsekwencji
rozpoczynanie i kończenie zadań
monitorowanie postępów
regulację emocji i motywacji
U osób z ADHD planowanie długoterminowe bywa szczególnie trudne, ponieważ wymaga:
myślenia o przyszłości w sposób realistyczny,
utrzymania celu „w głowie” przez długi czas,
odporności na rozproszenia i spadki energii.
Dlatego bardzo często pojawia się paradoks:
osoba z ADHD wie, czego chce – ale ma trudność, by konsekwentnie do tego dążyć.
To naprawdę nie jest brak chęci. To raczej brak stabilnego „systemu zarządzania” w mózgu.
Dlaczego postanowienia noworoczne nie działają u osób z ADHD?
Klasyczne postanowienia noworoczne są zwykle:
długoterminowe,
ogólne,
oparte na idealnej wersji siebie,
pozbawione planu na momenty kryzysowe.
Dla osoby z ADHD to bardzo wymagająca konstrukcja.
Najczęstsze powody porzucania postanowień to:
zbyt duży cel na start („od teraz codziennie…”),
brak szybkich efektów, które podtrzymują motywację,
spadek nowości (a to właśnie nowość silnie napędza ADHD),
poczucie porażki po pierwszym „potknięciu”.
W efekcie jedno opuszczone działanie urasta do rangi dowodu: „nie potrafię planować”.
Psychoterapia online może być niezwykle pomocna, ponieważ zapewnia dostęp do specjalistycznego wsparcia bez względu na miejsce zamieszkania czy tryb życia. Daje możliwość rozmowy z terapeutą w bezpiecznej, znanej przestrzeni — co często ułatwia otwartość i komfort. Dla wielu osób to także oszczędność czasu i większa elastyczność, dzięki której łatwiej wprowadzić terapię do codziennego harmonogramu. Współczesne badania pokazują, że skuteczność terapii online jest porównywalna z terapią stacjonarną.
Najczęstsze pułapki planowania przy ADHD
Osoby z ADHD wpadają w bardzo charakterystyczne schematy planowania:
planowanie na zryw – intensywnie, ale krótko
przecenianie zasobów – energii, czasu, koncentracji
myślenie zero-jedynkowe – albo idealnie, albo wcale
zbyt wiele celów naraz – bez priorytetów
brak planu na gorsze dni – a te przecież się zdarzają
To wszystko sprawia, że postanowienia noworoczne szybko stają się źródłem napięcia zamiast wsparcia.
ADHD a postanowienia noworoczne – pytania, które warto sobie zadać
Zamiast zaczynać od listy celów, warto zacząć od dobrych pytań. To one decydują, czy plan będzie realny.
1. Po co ja naprawdę chcę tej zmiany?
Czy to moja potrzeba, czy oczekiwanie innych?
Czy robię to z ciekawości, czy z poczucia „powinienem”?
2. Jak ta zmiana ma mi pomóc w codziennym życiu?
Nie „jakim człowiekiem chcę być”, ale co konkretnie ma być łatwiejsze.
3. Co wiem o sobie i swoim ADHD?
Kiedy mam więcej energii? Co mnie szybko zniechęca?
Jak reaguję na presję i nadmiar obowiązków?
4. Jak wygląda wersja minimum tego celu?
Co zrobię w dzień, gdy:
będę zmęczony,
stracę motywację,
„wypadnę z rytmu”?
5. Po czym poznam, że idę w dobrą stronę?
Nie idealnie. Wystarczająco dobrze.
6. Co zwykle sprawia, że porzucam plany?
I jak mogę to uwzględnić, zamiast z tym walczyć?
Wskazówka: Dobra diagnostyka dorosłego ADHD powinna łączyć wywiad rozwojowy, narzędzia przesiewowe, ocenę różnicową (np. choroba dwubiegunowa, zaburzenia osobowości), a także wgląd w współchorobowości i funkcjonowanie wykonawcze. Nowe przeglądy i wytyczne zwracają uwagę na standaryzację tego procesu w praktyce dorosłych.Profesjonalna diagnoza ADHD online
Jak planować cele przy ADHD – praktyczne zasady
Skuteczne planowanie przy ADHD nie polega na większej dyscyplinie, ale na lepszym dopasowaniu strategii.
Pomagają m.in.:
krótkie horyzonty czasowe (tydzień, miesiąc zamiast roku),
koncentracja na procesie, nie na wyniku,
elastyczne ramy zamiast sztywnych reguł,
widoczne przypomnienia i zewnętrzna struktura,
nagrody i wzmocnienia zamiast kar.
Warto pamiętać:
ADHD nie potrzebuje silniejszej motywacji – potrzebuje lepszego systemu.
Co zamiast klasycznych postanowień noworocznych?
Dla wielu osób z ADHD lepiej sprawdzają się:
intencje zamiast postanowień („chcę częściej…”),
eksperymenty 30-dniowe zamiast deklaracji „na zawsze”,
jeden obszar życia zamiast pięciu,
skupienie na regulacji energii, a nie produktywności.
Zmiana nie musi być spektakularna, żeby była skuteczna.
Podsumowanie – ADHD i planowanie bez poczucia porażki
Jeśli masz ADHD i kolejny raz postanowienia noworoczne nie wypaliły, to nie znak, że „coś jest z Tobą nie tak”. To raczej sygnał, że stosowałeś strategie niedopasowane do swojego sposobu funkcjonowania.
Planowanie przy ADHD jest możliwe, ale musi być:
realistyczne,
elastyczne,
życzliwe wobec siebie.
Czasem największą zmianą na nowy rok nie jest nowy cel, ale nowy sposób myślenia o sobie.
Przeczytaj pozostałe artykuły
Autyzm u dorosłych a test MMPI-2. Jak „złoty standard” pomaga zrozumieć neuroatypowy profil osobowości?
Diagnoza spektrum autyzmu (ASD) u osób dorosłych, zwłaszcza tych o wysokim poziomie funkcjonowania, to jedno z największych wyzwań współczesnej psychologii klinicznej. Często spotykam się z
ADHD a osobowość z pogranicza –gdzie kończy się jedno, a zaczyna drugie?
W gabinecie psychologa lub psychiatry pojawia się dorosła osoba, która skarży się na chaotyczne życie. Działa pod wpływem impulsu i potem tego żałuje. Jej emocje
Narcyzm u osób z ADHD –obrona przed odrzuceniem czy osobny problem?
Gdy słyszymy „narcyzm” w kontekście ADHD, pierwsza reakcja bywa zdziwienie. ADHD kojarzy się z rozproszeniem, chaosem, byciem „za dużo” – ale raczej nie z grandiożnością
AuDHD u dorosłych: czym jest, jak wygląda i co mówią najnowsze badania
Przez lata diagnoza podwójna – autyzm i ADHD – była traktowana jak przypadkowe nałożenie dwóch oddzielnych zaburzeń. Lekarz diagnozy autyzmu, inny psychiatra ADHD, dwie recepty,
ADHD a perfekcjonizm u dorosłych – dlaczego „nigdy nie jestem dość dobry”
Kiedy myślimy o osobie z ADHD, perfekcjonista raczej nie jest pierwszym skojarzeniem. A jednak w gabinecie psychologicznym bardzo często słyszy się podobne opowieści: „Wiem, że
ADHD a regulacja emocji u dorosłych: co mówią badania i dlaczego emocje „przejmują ster”
Kiedy myślimy o ADHD, najczęściej pojawiają się skojarzenia z koncentracją, organizacją i impulsywnością. Rzadziej mówi się o emocjach. A to właśnie one – u wielu