Czy zastanawiałeś/aś się kiedyś, dlaczego niektóre osoby z ADHD wydają się być bardziej podatne na problematyczne używanie substancji psychoaktywnych? To pytanie, choć złożone, ma swoje naukowe podstawy. Badania jasno wskazują, że ADHD (Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Deficytem Uwagi) często idzie w parze z uzależnieniami – to zjawisko określane mianem podwójnej diagnozy. Zrozumienie tej złożonej relacji jest kluczowe dla skutecznego leczenia i poprawy jakości życia.
Sprawdź—> Terapia dla osób z ADHD online
Dlaczego ADHD Zwiększa Ryzyko Uzależnień? Mechanizm Samoleczenia
Artykuł naukowy „ADHD i problematyczne używanie substancji” autorstwa P. Ebbena i współpracowników, opublikowany w Ugeskriftet, podkreśla, że u dorosłych z ADHD ryzyko rozwinięcia problematycznego używania substancji (PUP) jest 2-3 razy wyższe niż w populacji ogólnej. Co więcej, zaskakująco wysoki odsetek – od 10% do nawet 40-50% osób leczonych z powodu uzależnień ma niezdiagnozowane lub współistniejące ADHD.
Dlaczego tak się dzieje?
- Impulsywność i trudności z regulacją emocji: Osoby z ADHD często działają pod wpływem chwili i mają kłopoty z zarządzaniem silnymi emocjami. Substancje psychoaktywne mogą być dla nich sposobem na szybkie, choć krótkotrwałe, ukojenie.
- „Samoleczenie” objawów: Nudności, niepokój, problemy z koncentracją czy trudności w zasypianiu – te objawy ADHD mogą skłaniać do sięgania po substancje, które pozornie przynoszą ulgę, np. stymulanty „poprawiające” koncentrację czy alkohol „uspokajający” umysł. To niestety błędne koło, które pogarsza oba problemy.
- Dysfunkcja układu dopaminergicznego: W mózgach osób z ADHD często występuje niższy poziom dopaminy – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za nagrodę i motywację. Substancje psychoaktywne gwałtownie zwiększają poziom dopaminy, co dostarcza intensywnego „kopa” i prowadzi do szybszego rozwoju uzależnienia.
Wyzwania Diagnostyczne ADHD i Poważne Konsekwencje
Diagnoza ADHD u osoby aktywnie używającej substancji jest skomplikowana. Objawy ADHD mogą być maskowane przez intoksykację lub imitowane przez skutki odstawienia. Dlatego specjaliści zalecają przeprowadzenie pełnej diagnostyki ADHD po stabilizacji stanu pacjenta i w okresie abstynencji, z uwzględnieniem historii życia i informacji od bliskich.
Współwystępowanie ADHD i uzależnień wiąże się z szeregiem negatywnych konsekwencji:
- Cięższy przebieg uzależnienia: Wcześniejszy początek, większa intensywność używania, częstsze nawroty.
- Gorsze rokowania leczenia: Standardowe terapie uzależnień mogą być mniej skuteczne.
- Większe problemy zdrowotne: Więcej współistniejących zaburzeń psychicznych (np. depresja, lęk) i problemów somatycznych.
- Wyższe ryzyko samobójstw.
Klucz do Sukcesu: Zintegrowane Leczenie
Artykuł jednoznacznie wskazuje na potrzebę zintegrowanego i równoległego leczenia obu zaburzeń. Ignorowanie ADHD podczas terapii uzależnień (lub odwrotnie) drastycznie zmniejsza szanse na trwałą poprawę.
Jak wygląda skuteczne podejście?
-
Farmakoterapia:
- Leki stymulujące na ADHD (np. metylofenidat): Pod nadzorem lekarza, mogą znacząco poprawić funkcjonowanie i paradoksalnie, zmniejszyć ryzyko nawrotów uzależnienia, stabilizując układ dopaminergiczny. Obawy o ich nadużywanie w kontekście kontrolowanego leczenia są minimalne.
- Leki niestymulujące (np. atomoksetyna): Alternatywa, zwłaszcza gdy istnieją przeciwwskazania do stymulantów.
- Leczenie uzależnienia: Specyficzna farmakoterapia (jeśli wskazana) wspierająca proces wychodzenia z nałogu.
-
Interwencje psychospołeczne:
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Uczy radzenia sobie z impulsywnością, regulacji emocji i strategii zapobiegania nawrotom.
- Trening umiejętności: Pomaga w organizacji, planowaniu i poprawie funkcji wykonawczych.
- Terapia motywacyjna: Buduje wewnętrzną gotowość do zmiany.
- Psychoedukacja: Niezbędna dla pacjenta i jego rodziny, aby zrozumieć, jak ADHD i uzależnienie wzajemnie na siebie wpływają.
Psychoterapia online może być niezwykle pomocna, ponieważ zapewnia dostęp do specjalistycznego wsparcia bez względu na miejsce zamieszkania czy tryb życia. Daje możliwość rozmowy z terapeutą w bezpiecznej, znanej przestrzeni — co często ułatwia otwartość i komfort. Dla wielu osób to także oszczędność czasu i większa elastyczność, dzięki której łatwiej wprowadzić terapię do codziennego harmonogramu. Współczesne badania pokazują, że skuteczność terapii online jest porównywalna z terapią stacjonarną.
Podsumowanie: Działaj Kompleksowo!
Jeśli zmagasz się z uzależnieniem i podejrzewasz u siebie ADHD (lub masz już diagnozę), nie wahaj się szukać pomocy. Kluczowe jest znalezienie specjalistów, którzy oferują zintegrowane leczenie. Skrining w kierunku ADHD powinien być standardem w placówkach leczenia uzależnień, a leczenie obu problemów – zawsze prowadzone równolegle.
Pamiętaj, że podwójna diagnoza wymaga podwójnej uwagi, ale dzięki odpowiedniemu wsparciu, droga do zdrowia i stabilności jest jak najbardziej realna.
Przeczytaj pozostałe artykuły
ADHD a menopauza i perimenopauza. Co wiadomo, a co jest domysłem
Masz 44 lata. Przez dwadzieścia lat jakoś to ogarniałaś — z listami, budzikami, nadrabianiem nocami. Od kilku miesięcy przestało działać. Gubisz wątek w połowie zdania.
Terapia CBT ADHD u dorosłych: czy efekty utrzymują się po zakończeniu leczenia?
Leki na ADHD działają, dopóki się je przyjmuje. Terapia poznawczo-behawioralna obiecuje coś innego: umiejętności, które zostają z człowiekiem po ostatniej sesji. Tylko czy naprawdę zostają?
Paraliż zadaniowy w ADHD. Jak wstać z kanapy, kiedy Twój mózg blokuje działanie?
Widzisz to zadanie. Wiesz, że zajmie pięć minut. Chcesz je zrobić. A mimo to nie możesz się ruszyć. Telefon, który trzeba wykonać, urasta w głowie
Czy autyzm jest dziś nadmiernie diagnozowany? Co naprawdę napisała Uta Frith
Nadmierna diagnoza autyzmu to pytanie, które w ostatnich miesiącach wyszło z sal seminaryjnych i trafiło na czołówki gazet. Czwartego sierpnia 2026 roku w czasopiśmie „Psychological
Rejection Sensitive Dysphoria (RSD), czyli dlaczego w ADHD krytyka boli bardziej niż innych
Dla większości ludzi krytyczna uwaga szefa jest nieprzyjemna. Dla osoby z ADHD ta sama uwaga potrafi być jak cios w splot słoneczny — nagły, niemal
ADHD a podejmowanie ryzyka. Czy impulsywność zawsze prowadzi do złych decyzji?
ADHD a podejmowanie ryzyka. Czy impulsywność zawsze prowadzi do złych decyzji? ADHD i podejmowanie ryzyka to połączenie, które najczęściej przedstawiane jest w negatywnym świetle. Impulsywne